سمنو، یکی از کهنترین خوراکهای آیینی نوروز، بهتازگی به نام کشور تاجیکستان در فهرست میراث فرهنگی ناملموس یونسکو به ثبت رسیده است. این ثبت جهانی که با عنوان «سنت پخت سمنو» انجام شده است، واکنشها و بحثهایی را در میان کشورهای فارسیزبان برانگیخته است؛ چراکه سمنو قرنهاست در ایران، افغانستان و بخشهایی از آسیای مرکزی جایگاه آیینی و فرهنگی ویژهای دارد. .jpg)
ثبت یک آیین کهن به نام تاجیکستان
پرونده ثبت جهانی سمنو توسط تاجیکستان، به یونسکو ارائه و در نهایت در تاریخ 19 آذر 1404 (10 دسامبر 2025) تصویب شد. در این پرونده، سمنو نهتنها بهعنوان یک خوراک سنتی، بلکه بهعنوان آیینی جمعی با نقش اجتماعی و فرهنگی برجسته معرفی شده است؛ آیینی که معمولاً با مشارکت زنان، در آستانه نوروز و همراه با نیایش، موسیقی و همبستگی اجتماعی برگزار میشود. یونسکو نیز با تأکید بر جنبههای فرهنگی، نمادین و آیینی این سنت، آن را شایسته ثبت در فهرست میراث ناملموس دانسته است..jpg)
واکنش ایران و افغانستان و تأکید بر میراث مشترک
پس از انتشار خبر ثبت جهانی سمنو به نام تاجیکستان، برخی کارشناسان و فعالان فرهنگی در ایران و افغانستان بر میراث مشترک بودنِ این آیین تأکید کردند. آنان معتقدند که ثبت یک عنصر فرهنگی به نام یک کشور، بهمعنای نفی تعلق آن به دیگر ملتها نیست، بلکه نشاندهنده ابتکار آن کشور در تهیه و ارائه پرونده ثبت جهانی است. تجربههای مشابه، مانند ثبت نوروز یا آیینهای مشترک منطقهای، نشان میدهد که همکاری چندملیتی میتواند از بروز حساسیتهای فرهنگی جلوگیری کند.
کارشناسان فرهنگی همچنین یادآور میشوند که سمنو بهعنوان نماد برکت، زایش و فراوانی، بخش جداییناپذیری از فرهنگ نوروزی منطقه است و حفظ، معرفی و ثبت آن، فارغ از نام کشور ثبتکننده، میتواند به شناساندن بهتر این میراث کهن به جهان کمک کند.