بافت تاریخی دزفول با وسعتی حدود ۲۵۰ هکتار و شامل ۲۸ محله، یکی از ارزشمندترین مجموعههای تاریخی جنوب ایران بهشمار میرود؛ بافتی که بخش عمده بناهای آن به دورههای صفوی و قاجار بازمیگردد و در سال ۱۳۵۴ نامزد عنوان «برترین شهر آجری جهان» از سوی یونسکو شد.
دزفول که در کنار رود دز قرار دارد، بهدرستی «شهر آجرها» نام گرفته؛ چراکه پیشینه آجرسازی در این منطقه به هزاران سال قبل میرسد. قدیمیترین بنای آجری ایران یعنی زیگورات عیلامی چغازنبیل در 24 کیلومتری جنوب غربی دزفول گواه خوبیست بر اینکه چرا دزفول حاوی هزاران سال تجربه ساخت آجر است؛ سرزمینی که وارث تمدنهای عیلامی، هخامنشی، ساسانی و آشوریست..jpg)
آیا حال بافت تاریخی دزفول خوب است؟
عناصر شاخصی چون شوادان و خوونچینی، هویت معماری دزفول را منحصربهفرد کردهاند. با این حال، بافت تاریخی این شهر سالهاست با فرسودگی و بیتوجهی دستوپنجه نرم میکند. فرو ریختن پله تاریخی بچیلون یا پِلابَچیلون در زمستان ۱۴۰۱، نمادی از این وضعیت نگرانکننده بود؛ پلهای با قدمتی چندصدساله که پیشتر نیز مرمت شده بود اما رطوبت، متروکه ماندن خانههای اطراف و اختلاف میان مالکان و نهادها، به تخریب آن انجامید.
اکنون، به گفته مسئولان میراث فرهنگی دزفول، طرحهای بازآفرینی با مشارکت شهرداری و مالکان در حال اجراست. توسعه شبکه آب و فاضلاب، تعریف کاربریهای فرهنگی و گردشگری برای خانهها و شوادانها و جذب سرمایهگذاران بخش خصوصی، نویدبخش احیای تدریجی این بافت ارزشمند است؛ تلاشی برای بازگرداندن نفس به شهری که آجرهایش هنوز روایتگر تاریخ هستند.