روز رشت یکی از مناسبتهای فرهنگی مهم استان گیلان است که هرساله در ۱۲ دیماه گرامی داشته میشود. این روز بهعنوان فرصتی برای پاسداشت هویت تاریخی، فرهنگی و اجتماعی شهر رشت در تقویم محلی و فرهنگی ایران شناخته میشود و جایگاه ویژهای در میان شهروندان این شهر دارد.
روز رشت تنها یک مناسبت تقویمی نیست، بلکه نمادی از سبک زندگی، آدابورسوم، خوراک، موسیقی، معماری و روحیه اجتماعی مردمان این شهر بهشمار میرود. شهری که با عنوان «شهر باران» شناخته میشود و بهواسطه ثبت جهانی خوراکشناسیاش در یونسکو، شهرتی فراتر از مرزهای ایران یافته است. غذاهای محلی، بازارهای سنتی، میدان شهرداری و محلههای قدیمی، بخشی از هویت زنده رشت هستند که در این روز بیش از پیش مورد توجه قرار میگیرند.
در روز رشت، معمولاً برنامههای فرهنگی، هنری و اجتماعی متنوعی برگزار میشود؛ از نمایشگاههای صنایع دستی و آیینهای بومی گرفته تا نشستهای فرهنگی و رویدادهای شهری. این مناسبت فرصتی است برای بازخوانی گذشته، تقویت حس تعلق شهروندی و معرفی ظرفیتهای گردشگری رشت به نسلهای جدید و گردشگران.
انتخاب ۱۲ دی بهعنوان روز رشت، به یک رویداد تاریخی بازمیگردد؛ روزی که در دوره صفوی، شهر رشت بهعنوان مرکز سیاسی و اداری گیلان تثبیت شد و نقش پررنگتری در معادلات اقتصادی، تجاری و فرهنگی شمال کشور پیدا کرد. از آن زمان تاکنون، رشت همواره یکی از کانونهای اثرگذار در تاریخ، فرهنگ و حتی تحولات اجتماعی ایران بوده است.
رشت را باید چشید؛ شهری که هویت خود را در مزهها و عطر و بوها و مناسبات زیستیِ سفره روایت میکند. این شهر میتواند از "شهر خلاق خوراک" فراتر رود و به یک کنشگر فعال در دیپلماسی فرهنگی ایران بدل شود. رشت با پشتوانه میراث ناملموس خوراک، اکنون ظرفیت آن را دارد که زبانی انسانی، صلحمحور و تمدنی را از مسیر مزهها به جهان عرضه کند.
چرا 12 دی روز رشت نامگذاری شده است؟
حدود 500 سال قبل، گیلان به دو منطقه غربی و شرقی تقسیم شده بود؛ منطقه غرب به امیر شاهرخ فومنی و منطقه شرق به احمدخان کیایی تعلق داشت. بعد از درگیریها، با فوت امیر شاهرخ، قدرت به حاکم کیایی رسید، اما شاه طهماسب صفوی، محمودخان از خاندان اسحاقی فومن را به حکمرانی منطقه منصوب کرد.
467 سال قبل، سلطان محمود با استقبال مردم وارد رشت شد و این شهر را بهعنوان پایتخت خود برگزید. در نهایت، در 12 دی سال 936، رشت به مرکزیت غرب گیلان رسید و این روز بهعنوان روز رشت نامگذاری شد.