در میان صحرای وسیع قرهقوم (Karakum Desert)، یکی از شگفتانگیزترین و مرموزترین پدیدههای طبیعی جهان قرار گرفته است: دروازه جهنم ترکمنستان (Gate of Hell, Turkmenistan). این دهانه عظیم آتشین که حدود نیم قرن است بدون توقف میسوزد، امروزه به یکی از نمادهای مهم گردشگری ماجراجویانه در آسیای میانه تبدیل شده است. در این نوشتار از مجله گردشگری زحل گشت، قصد داریم شما را به دل صحرا ببریم؛ جایی که آتش، باد و سکوت، تصویری فراموشنشدنی را خلق کردهاند. همراهمان باشید!
روایتهای علمی و افسانهای از علت ایجاد دروازه جهنم ترکمنستان
نسلهای مختلف داستانهای گوناگونی درباره دروازه جهنم ترکمنستان روایت کردهاند. برخی معتقد بودند که این دهانه مسیر ورود به دنیای زیرزمینی است. عدهای نیز تصور میکردند که آتش دائمی نشانهای از خشم طبیعت است. اما علم توضیح دیگری دارد.
بر اساس گزارشها، در سال ۱۹۷۱ هنگام حفاری چاه گاز برای کشف منابع گاز طبیعی توسط تیمی از زمینشناسان شوروی، زمین به دلیل وجود حفرههای زیرزمینی ناپایدار شد و فروریخت. آزاد شدن گاز متان خطرناک بود و با ایجاد مسمومیت موجب کشته شدن افراد میشد؛ بنابراین دانشمندان آن زمان راهحل آتش زدن گاز را در پیش گرفتند تا گاز آزادشده بسوزد و پس از چند روز خاموش شود. اما آنها هرگز تصور نمیکردند که این گودال نیمقرن بعد همچنان در حال سوختن باشد. تا امروز نیز هیچ طرحی برای خاموش کردن دروازه جهنم ترکمنستان با موفقیت اجرا نشده است.
دمای حرارت در بخش مرکزی دهانه 70 متری این گودال به حدود ۱۰۰۰ درجه سانتیگراد میرسد و این یکی از دلایل استمرار سوختن گاز محسوب میشود. 
محیط اطراف دروازه جهنم ترکمنستان
صحراهای ترکمنستان همیشه حال و هوای مرموزی داشتهاند؛ اما اطراف دروازه جهنم ترکمنستان حال و هوایی متفاوتتر از هر نقطه دیگری در آسیای میانه دارد. سکوت مطلق کویر، بادهایی که روی تپههای ماسهای نقش میزنند و یک دهانه درخشان که مثل خورشیدی کوچک در دل زمین میسوزد، ترکیبی تماشایی و گاه ترسناک را میسازند.
در شب، انعکاس نور آتش روی شنها، تجربهای فراموشنشدنی است. بسیاری از گردشگران برای تماشای زیبایی واقعی دروازه جهنم ترکمنستان، کمپ شبانه برپا میکنند. اینجا آسمان بیانتهاست، ستارهها درخشانتر دیده میشوند و صدای شعلهها همزمان آرامش و هیجان ایجاد میکند.
دروازه جهنم ترکمنستان چطور معروف شد؟
تا سالها، دروازه جهنم ترکمنستان تنها در میان زمینشناسان شناختهشده بود، اما با گسترش شبکههای اجتماعی و سفرنامهنویسی، این دهانه به یکی از مشهورترین نقاط دنیا تبدیل شد. تصاویر هوایی از گودال شعلهور، گردشگری ماجراجویانه را در سطح جهانی تحت تأثیر قرار داد و بسیاری از افراد برای دیدن یک آتشفشان مصنوعی راهی ترکمنستان شدند.
در سالهای اخیر، دولت ترکمنستان تلاش کرده تا این منطقه را ساماندهی کند؛ ازجمله ایجاد مسیرهای استاندارد، نصب تابلوهای راهنما و ایجاد محلهای کمپینگ برای گردشگران. با این حال، دروازه جهنم ترکمنستان همچنان طبیعتی وحشی و ناشناخته دارد و همین ویژگیست که آن را جذابتر میکند.
جاذبههای اطراف دروازه جهنم ترکمنستان
صحرای قرهقوم یکی از پهناورترین بیابانهای آسیای میانه است و اطراف دروازه جهنم ترکمنستان نیز میزبان چند جاذبه گردشگری جذاب است.
1. روستای درویزه: روستای درویزه (Derweze) روستایی کوچک و خلوت است که نزدیکترین سکونتگاه انسانی به این دروازه محسوب میشود. زندگی مردم این منطقه، سبک زندگی عشایری و مهماننوازی ترکمنی از جذابیتهای سفر به این ناحیه بهشمار میرود.
2. تپههای ماسهای طلایی: این منطقه برای سافاری، کمپینگ و عکاسی در طلوع و غروب خورشید فوقالعاده است.
3. دهانههای گازی دیگر: جالب است بدانید که اطراف دروازه جهنم ترکمنستان چند دهانه کوچکتر نیز وجود دارد که گاز از آنها بیرون میزند، اما شعلهور نیستند.
آیا دروازه جهنم ترکمنستان ثبت یونسکو شده است؟
با وجود اهمیت زمینشناسی و شهرت بینالمللی، دروازه جهنم ترکمنستان در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت نشده است. دلیل آن هم، ساختار مصنوعی و ناشی از خطای انسانیست؛ یونسکو معمولاً میراث طبیعی خالص یا فرهنگیتاریخی را ثبت میکند. اگرچه این دروازه آتشین در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت نشده است، اما بهعنوان پدیدهای منحصربهفرد و طبیعیانسانساخت به شهرت جهانی رسیده است. 
بهترین زمان سفر به دروازه جهنم ترکمنستان
از آنجا که این منطقه در دل بیابان قرار دارد، تابستانها دما به بیش از ۴۰ درجه میرسد و شرایط سفر دشوار میشود. بنابراین، در این مطلب از مجله گردشگری زحل گشت بهترین فصل برای بازدید از دروازه جهنم ترکمنستان را به شما خواهیم گفت.
• پاییز: در پاییز آب و هوای معتدل و شبهای دلپذیری در انتظار شماست.
• زمستان: این فصل نیز برای کسانی که تحمل سرمای شبانه کویر را دارند گزینه خوبیست.
• بهار: در بهار دمای هوا مناسب است و نسیم ملایمی میوزد.
در هر صورت، شب هنگام بهترین زمان تماشای منظره دهانه آتشین است؛ چراکه شعلهها در تاریکی حیرتانگیزتر دیده میشوند.
کمپینگ شبانه کنار دروازه جهنم ترکمنستان
یکی از تجربههایی که گردشگران همیشه از آن یاد میکنند، کمپینگ شبانه کنار دروازه جهنم ترکمنستان است. معمولاً گروههای تور یا ماجراجویان مستقل، چادرهای خود را در فاصلهای امن از دهانه برپا میکنند. گرمای آتش باعث میشود که شبهای سرد بیابان قابل تحملتر شود. عکاسی نجومی نیز یکی از هیجانانگیزترین فعالیتها در این نقطه است؛ آسمان پاک، شعلههای آتش و سکوت مطلق، تصویری را خلق میکنند که مشابه آن را در جهان کمتر میتوان دید.
چند هشدار و نکته مهم برای بازدید از دروازه جهنم ترکمنستان
بازدید از دروازه آتشین ترکمنستان نیازمند رعایت نکات ایمنی است:
1. هرگز بیش از حد به لبه این گودال آتشین نزدیک نشوید.
2. به دلیل وجود گازهای احتمالی، در شرایط وزش باد شدید نزدیک آن نشوید.
3. شبها از چراغقوه یا هدلامپ استفاده کنید.
4. همیشه آب کافی همراهتان داشته باشید.
جمعبندی
دروازه جهنم ترکمنستان یکی از شگفتانگیزترین و متفاوتترین جاذبههای جهان است؛ گودالی که نیمقرن آتشین مانده و چشم هر بینندهای را خیره میکند. این گودال به دلیل شعلههای رقصان، حرارت شدید و نوری که شبها تا کیلومترها دیده میشود، یکی از منحصربهفردترین، عجیبترین و معروفترین پدیدههای جهان است.
اگر قصد دارید با خیال راحت و برنامهریزی استاندارد از این منطقه دیدن کنید، میتوانید از خدمات و تورهایآژانس هواپیمایی زحل گشت استفاده نمایید و سفری امن، هیجانانگیز و فراموشنشدنی را تجربه کنید.